Różnice pomiędzy bankiem, parabankiem oraz firmą pożyczkową

Na rynku finansowym nie istnieją obecnie wyłącznie banki. Potrzeby społeczeństwa związane z pozyskaniem dodatkowych środków pieniężnych i problemy z uzyskaniem kredytu bankowego, spowodowało, że na rynku finansowym pojawiły się także inne firmy w postaci parabanków i firm pożyczkowych, które reklamują możliwość uzyskania taniej pożyczki w ekspresowym czasie bez większych formalności. Instytucje te spowodowały pewne zamieszanie wśród klientów.

Jakie są różnice pomiędzy bankiem, parabankiem oraz firmą pożyczkową?

Większa część społeczeństwa wie na jakich zasadach funkcjonują banki, z kolei nie wiedzą dokładnie jakie są różnice pomiędzy firmą pożyczkową a parabankiem. Wnioski takie nasunęły się po przeprowadzeniu badania na portalach społecznościowych, gdzie zadano pytanie „czym jest parabank”. Analiza przeprowadzonych badań wykazała, iż społeczeństwo postrzega firmy pożyczkowe tak jak parabanki. Nie jest to dla nas dużym zaskoczeniem, że ankietowani w przeważającej części traktują parabank na równi z firma pożyczkową, traktując oba pojęcia jako wyrazy bliskoznaczne. Należy jednak zwrócić uwagę, że jest to błędny tok myślenia. Parabanki nie są firmami pożyczkowymi. Dlaczego zatem ludzie błędnie myślą, że terminy te oznaczają to samo?

Można przypuszczać, ze problem w traktowaniu parabanków i firm pożyczkowych jako takich samych instytucji finansowych leży w rzucaniu wszystkich instytucji finansowych, które nie są bankami do jednego worka. Najczęściej ludzie są zdania, że skoro klient uzyskuje środki finansowe z innej instytucji finansowej niż bank, a instytucja ta trudni się udzielaniem pożyczek to musi być ona parabankiem. Problem z postrzeganiem parabanków i firm pożyczkowych jako tych samych instytucji przez społeczeństwo jest wynikiem także tego, że na portalach internetowych redaktorzy stosują te dwa terminy zamiennie, co utwierdza społeczeństwo w przekonaniu, że pojęcia te oznaczają to samo.

Jeśli jednak przyjmiemy, że nie powinno się traktować firm pożyczkowych tak samo jak parabanków to należy wskazać konkretne różnice pomiędzy tymi podmiotami. Przejdźmy zatem do wyjaśnienia pojęcia parabanku i firmy pożyczkowej.

Parabank

„Parabank” to określenie potoczne, używane w różnych znaczeniach. W dokumentach tych stosunkowo dokładnie opisano czym właściwie są parabanki. Sama nazwa nie tworzy jednej kategorii prawnej ani uprawnienia do wykonywania czynności zastrzeżonych dla banków. Można zatem stwierdzić, że w ofercie parabanku klienci znajdą nie tylko tradycyjne pożyczki, ale także inne usługi. Przyjmowanie depozytów wymaga odpowiednich uprawnień i nie wynika z samego oferowania pożyczek.

Przepisy prawa bankowego z kolei stanowią, iż w Polsce depozyty od swoich klientów mogą przyjmować wyłącznie banki oraz kasy oszczędnościowo- kredytowe. Jest to więc usługa zarezerwowana wyłącznie dla banków i kas oszczędnościowo- kredytowych. Tymczasem parabank nie jest przecież ani bankiem, ani kasą oszczędnościowo- kredytową. Zakres nadzoru KNF zależy od rodzaju działalności i statusu podmiotu, a nie od samego potocznego określenia „parabank”. Wymogi kapitałowe także zależą od rodzaju prowadzonej działalności. Również podmioty spoza sektora bankowego muszą przestrzegać właściwych przepisów dotyczących ochrony danych klientów. Niestety kolejnym skutkiem jest brak jakiejkolwiek ochrony środków finansowych klientów.

Działanie parabanków opiera się więc na inwestycjach, np. w formie udzielania pożyczek. Istotne jest przy tym, że środki finansowe, dzięki którym jest to możliwe pochodzą wyłącznie od klientów. Klienci parabanków powinni być wiadomi, że współpraca z takimi instytucjami jest ryzykowna, gdyż klienci mogą stracić część, a nawet wszystkie ulokowane w parabanku pieniądze.

Według Komisji Stabilności Finansowej klienci powinni uważać na parabanki, gdyż funkcjonowanie tych instytucji działa na analogicznej zasadzie na jakiej działają piramidy finansowe. Jest to nic innego jak balansowanie na granicy prawa. Nie należy z samej nazwy „parabank” wywodzić braku wszelkich regulacji; ryzyko trzeba oceniać na podstawie rzeczywistej działalności firmy i jej uprawnień. Duże ryzyko jakie wiąże się z parabankami wpływa na to, że bardzo często można spotkać w mediach masowych opowieści niezadowolonych i rozgoryczonych klientów parabanków, którzy stracili oszczędności swojego życia poprzez zaufanie tym instytucjom. Aby uniknąć podobnych nieprzyjemnych historii w swoim życiu warto śledzić Listę Ostrzeżeń Publicznych publikowaną przez Komisję Nadzoru Finansowego na swojej stronie. KNF przestrzega społeczeństwo przed nieuczciwymi praktykami parabanków na krajowym rynku finansowym. Na stronie internetowej KNF można odnaleźć listę parabanków, w stosunku których zostało złożone zawiadomienie o popełnionym przestępstwie.

Media masowe często opisują historie klientów parabanków, które kończyły się dla nich nieprzyjemnie. Liczne artykuły krytykujące parabanki oraz ostrzegające przed współpracą z nimi wpływają na negatywną opinię społeczeństwa na temat parabanków. Zła opinia na temat parabanków wpłynęła także na złą opinię innych instytucji finansowych, w tym firm pożyczkowych, które przecież funkcjonują na innych zasadach niż parabanki.

Jak działa firma pożyczkowa

Na krajowym rynku finansowym obecne są także liczbę firmy pożyczkowe, które z roku na rok zyskują coraz większą liczbę klientów. Klienci zainteresowani skorzystaniem z usług firm pożyczkowych powinni zweryfikować wiarygodność istniejącej firmy w Rejestrze Firm Pożyczkowych, który został stworzony przez Związek Firm Pożyczkowych.

Firmy pożyczkowe funkcjonują w Polsce w oparciu o Ustawę o kredycie konsumenckim. Przez klientów zwane są popularnie także firmami pozabankowymi. Powyższa ustawa narzuca na firmy pożyczkowe pewne ograniczenia. Przede wszystkim związane z wysokością odsetek jakie pobierane są od klientów firm pożyczkowych. Ustawa określa do jakiej wysokości firmy te mogą naliczać odsetki. Limit odsetek kapitałowych jest obecnie równy dwukrotności sumy stopy referencyjnej NBP i 3,5 punktu procentowego. Dodatkowo ustawa o kredycie konsumenckim narzuca obowiązek zamieszczenia w materiałach reklamowych informacji dotyczącej wysokości RRSO.

Należy podkreślić, że powyższe ograniczenia dotyczące firm pożyczkowych nie są jedynymi jakie wynikają z obowiązujących przepisów prawa. Mając jednak na uwadze powyższe przepisy można zauważyć, że firmy pożyczkowe w przeciwieństwie do parabanków podlegają pewnym przepisom prawa i ograniczeniom ustawowym. Od 1 stycznia 2024 r. działalność instytucji pożyczkowych w zakresie kredytu konsumenckiego podlega nadzorowi KNF; organizacja branżowa pełni inną rolę. Należy tutaj jednak zwrócić uwagę, że nie wszystkie firmy pożyczkowe działające na rynku finansowym należą do tego związku. Firmy pożyczkowe, które chcą należeć do Związku Firm Pożyczkowych muszą liczyć się z koniecznością przejścia złożonej procedury weryfikacyjnej. ZFP cechują ostre zasady członkostwa, dzięki którym do związku należą tylko sprawdzone, wiarygodne i rzetelne firmy pożyczkowe, które gwarantują bezpieczeństwo klientom. Lista firm pożyczkowych należących do Związku Firm Pożyczkowych dostępna jest na stronie związku.

Na czym opiera się przede wszystkim działalność firm pożyczkowych? Firmy pożyczkowe przede wszystkim udzielają pożyczek swoim klientom ze środków, które są kapitałem akcjonariuszy firmy pozabankowej oraz środków właścicieli firmy pożyczkowej. W przeciwieństwie do parabanków nie wykorzystuje środków finansowych swoich klientów, dzięki czemu klienci mogą czuć się spokojni o swoje środki.

Działalność banków

Przeprowadzone badania ankietowe pozwoliły stwierdzić, że jedynie nieznaczna część społeczeństwa uważa, że parabanki działają na analogicznej zasadzie co tradycyjne banki. Niestety takie postrzeganie parabanków może mieć opłakane skutki. Istotne znaczenie ma fakt, iż działalność banków uregulowana jest w ustawie prawo bankowe. Zgodnie z definicją ustawową,

Bank jest osobą prawną utworzoną zgodnie z przepisami ustaw, działającą na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym. (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665, z późn. zm.).

Prawo bankowe określa również jakie czynności może podejmować bank w ramach prowadzonej działalności. Wymienić należy w tym miejscu przede wszystkim takie czynności jak:

• Prowadzenie rachunków bankowych
• Udzielanie pożyczek
• Udzielanie kredytów
• Udzielanie i potwierdzanie gwarancji bankowych
• Wydawanie papierów wartościowych
• Prowadzenie rozliczeń pieniężnych
• Udzielanie i potwierdzanie poręczeń
• Udostępnianie klientom banku skrytek sejfowych.

Warto podkreślić, że nadzór nad bankami sprawuje KNF; Związek Banków Polskich jest organizacją branżową.

Oferta banków jest zdecydowanie szersza niż oferta parabanków oraz firm pożyczkowych. Klientów zainteresowanych kredytami oraz pożyczkami interesują jednak przeważnie wyłącznie kwestie związane z regulacjami w tym zakresie.

Banki udzielają kredytów wyłącznie osobom pełnoletnim, które posiadają zdolność do czynności prawnych i mieszkają na terenie Polski. Dodatkowo banki biorą pod uwagę stałe dochody finansowe klienta. Tymczasem w przypadku parabanków i firm pożyczkowych często nie są brane dochody finansowe.

Bank przed udzieleniem pożyczki i kredytu weryfikuje zdolność kredytową swoich klientów. Sprawdza więc, czy klienci będą mogli bez problemu spłacić swoje zobowiązania finansowe. Banki określając zdolność kredytową biorą pod uwagę kilka czynników, w tym przede wszystkim wiek kredytobiorcy oraz wysokość zarobków. Banki sprawdzają także historię kredytową swoich klientów. W tym celu wykorzystują przede wszystkim dane w BIK i BIG. Negatywna przeszłość kredytowa wpływa na zmniejszenie szans na uzyskanie kredytu bankowego. Inaczej sytuacja wygląda w przypadku parabanków i firm pożyczkowych. Firmy pożyczkowe często sprawdzają przeszłość kredytową swoich klientów, jednak w przypadku tych instytucji negatywna historia kredytowa nie wyklucza możliwości otrzymania pożyczki. Zatem zdecydowanie łatwiej uzyskać wsparcie finansowe z parabanku lub firmy pożyczkowej.

Dużą zaletą banków jest szeroka oferta produktów. Banki udzielają swoim klientom kredytów na różne cele. Najczęściej możemy spotkać się z kredytem gotówkowym, samochodowym lub mieszkaniowym. Coraz częściej banki zabezpieczając swoje interesy wymagają od kredytobiorców wykupienia ubezpieczenia lub wymaga pewnych zabezpieczeń, np. w postaci hipoteki lub poręczenia. Parabanki oraz firmy pożyczkowe nie stosują takich praktyk.

Jednak w przeciwieństwie do parabanków i firm pożyczkowych, banki udzielają swoim klientom wsparcia finansowego również w wysokich kwotach. Często rozkładają płatność nawet na kilkanaście lub kilkadziesiąt lat. Wysokość rat kredytu ustalana jest pod kątem zdolności finansowych kredytobiorcy. Firmy pożyczkowe z kolei najczęściej udzielają wsparcia finansowego w niskich kwotach. W niektórych firmach zwrot może nastąpić w ratach.

Inaczej wygląda procedura pożyczkowa i kredytowa w banku, a inaczej w firmach pożyczkowych. W przypadku banków jest ona wydłużona co dla wielu klientów jest niewątpliwą wadą. Firmy pożyczkowe udzielają obecnie pożyczek nawet w ciągu kilku minut od chwili złożenia wniosku pożyczkowego. Jest to ważna zaleta dla wszystkich tych, którzy nie mogą czekać na udzielenie pożyczki. Dlatego z usług firm pożyczkowych korzystają nie tylko osoby, które mają problem z uzyskaniem kredytu i pożyczki w tradycyjnym banku, ale także wszyscy ci klienci, którzy nie mają czasu na procedurę kredytową w banku.

Niestety klienci często zapominają, że pośpiech jest w wielu przypadkach złym doradcą. Do banków można mieć zaufanie, niestety z rezerwą należy podchodzić do współpracy z firmami pożyczkowymi. Z uwagi na charakter działalności, polecamy unikać parabanków.

Pożyczanie pieniędzy a powierzanie oszczędności

Najpierw ustal, czy pożyczasz pieniądze, czy powierzasz oszczędności. To różne usługi, a nazwa „parabank” nie określa uprawnień firmy. Sprawdź rejestr KNF, zakres nadzoru i — przy depozytach — właściwy system gwarantowania. Członkostwo w organizacji branżowej ani brak wpisu na liście ostrzeżeń nie stanowią urzędowej gwarancji bezpieczeństwa.